‘Het verhaal achter landgoed Sonsbeek’
Arnhem- Arnhem als groenste stad van Europa dankt deze titel ook aan de aanwezigheid van Pak Sonsbeek. Want wie geniet er niet van dit prachtige groene hart van Arnhem?
Laat ik met dit verhaal vertellen waarom Park Sonsbeek eigenlijk een groot groen theater is…
Wie denkt er niet dat Park Sonsbeek altijd al zo is geweest en dat het in basis wilde natuur is, waarvan een prachtig park is gemaakt? Helaas, zo eenvoudig ligt het niet. Als we eens zouden weten hoeveel zand en klei er is verplaatst, hoeveel er is gegraven… Natuurlijk lag er een beek, de St. Jansbeek en waren er natuurlijke hoogteverschillen, maar de parkaanleg van Landgoed Sonsbeek is echt helemaal bedacht door tuinarchitecten. In de literatuur over Sonsbeek worden vaak de beroemde tuinarchitecten J.D. Zocher en Von Petzold genoemd, maar helaas zijn er (tot nu toe) geen ontwerptekeningen gevonden, die dit kunnen bewijzen. De grootste inrichting van het landgoed, zoals we die nu ook nog kunnen herkennen in het park, dateert uit de periode 1775 tot 1850. In deze periode was de Engelse Landschapsstijl op haar hoogtepunt.
Maar.. wat is de Engelse Landschapstijl? Deze stijl werd geïnspireerd door oude schilderijen uit de 16 en 17e eeuw door schilders als bijvoorbeeld Claude Lorrain en Nicolas Pousin. Het ideaalbeeld in deze tijd was gelijkheid voor allen en leven in harmonie met de natuur. Men streefde naar een volmaakt landschap, een soort sprookjeswereld, die zo mooi was, dat men alle zorgen even kon vergeten. Het was de bedoeling, dat de bewegende waarnemer werd geboeid door een afwisselend landschap.
De belangrijkste kenmerken van de plek, de Genus Loci, moest worden versterkt en haar beperkingen moesten worden gecamoufleerd. Een glooiend reliëf, beekdalen, golvende bosranden, zware bossen, boomgroepen en solitairen creëren op deze wijze een dramatisch boeiend, natuurlijk landschap voor een bewegende waarnemer. De basis voor al deze ingrediënten was (en is) op een fantastische wijze aanwezig in Arnhem.
Opvallend is dus de bewegende waarnemer, er werd namelijk echt gedacht aan het park als boeiend schouwspel. De bezoeker wandelde door het park als groot groen theater en viel bij wijze van spreke van de ene verbazing in de andere. Die verbazing werd met name gerealiseerd door:
· een mate van onoverzichtelijkheid, je kon niet goed zien wat er verderop te zien was, door bochten in het ontwerp en de hoogteverschillen
· afwisseling in taferelen, bijvoorbeeld een vijver, verderop een waterval, dan een boerderij waar de boerin haar koeien melkt, een hertenkamp, etc.
Ik heb vorige week een fotoserie gemaakt van een aantal paden en het is verbluffend, als je die foto’s naast elkaar ziet, hoe geraffineerd Park Sonsbeek in opzet is. Bijvoorbeeld de vijvers: ze zijn zo ontworpen, dat je niet goed ziet waar ze eindigen, pas als je weer verder loopt ontdek je dat, maar dan word je al weer gegrepen door een andere verassing. Mijn advies is dan ook: kijk nog eens opnieuw, ook al kent u Sonsbeek al jaren en ontdek het schouwspel!
Volgend keer het verhaal over de zichtlijnen van landgoed Sonsbeek.
Arnhem, 7 april 2010
Geen opmerkingen:
Een reactie posten